آرى اقوام و مللى به اسلام گرايش پيدا كردند و كتاب خدا را مورد تصديق قرار دادند و بحقانيت آن معتقد شدند و آن را مبين حقايق و نور پر فروغ و ريسمان استوار خداوند و اصل نخستين تشريع و ملغى كنندهء امتيازات شوم سفيد و سياه ، شناختند . مسلمانان يكباره دل به قرآن بستند و براى اينكه درست قرائت كنند و معانى و اسرار آن را خوب درك كنند ، بكوشش پرداختند . بدين ترتيب عقلها در سطح قرآن تلاقى كردند و افكار بر محور قرآن بگردش در آمدند و دلها از تعليمات پر ارزش و انسانى قرآن مالا مال شدند . شعله‌هاى تعصب قومى و فردى فرو نشست و از اقوام و ملل گوناگون ملتى واحد پديد آمد كه تنها به جنسيت عقيده اعتقاد داشت و تنها تعصبش براى فكر توحيد بود و تنها بمبانى اسلام افتخار مىكرد . اگر در دنياى اسلام ، حوادثى روى نميداد و دست زمامداران خود سرو نالايق گلوى مردم را نمىفشرد و تعصبات قومى را احيا نمىكرد ، بدون ترديد ، وضع ! امروز بهتر از اين بود و فرهنگ ما هم چنان در رأس فرهنگها قرار داشت و بسوى تكامل پيش مىرفت و انسانها را از غوطه ور شدن در ماديات خشك و دور شدن از معانى روحى باز مىداشت . در چنين شرايطى ، چه عاملى باعث شده است كه هم چنان فكر اسلامى زنده باشد و مسلمين ، على رغم تمام انحرافاتى كه مىنگرند و سختىهايى كه متحمل مىشوند و فتنه‌هاى بزرگى كه روى داده و بسيارى از حقايق را مسخ كرده ، باز هم با اطمينان كامل متوجه اسلام باشند ؟ ! اين عامل منحصر بفرد قرآن است كه امروز سالم و دست نخورده بما رسيده و هم چنان در ميدان نبرد ريشهء يأس را از دلها مىكند و ضعف و زبونى را از جانها طرد مىكند و عقلها را چنان روشنى و فروغ مىبخشد كه از تمام فتنه‌ها رها مىگردند . چنان كه على ( ع ) نقل مىكند كه پيامبر گرامى اسلام فرموده : - به زودى فتنه‌هايى روى خواهد داد ! پرسيدم ، بچه وسيله مىتوان از آنها رها شد ؟ فرمود : به وسيلهء كتاب خدا . در اين كتاب اخبار گذشتگان و آيندگان و دستورات زندگى شما آمده است . كسانى است كه بطور جدى حق و باطل را فيصله مىبخشد و از